Publikacija „Tragovi ljudi kojih više nema – Jevrejsko groblje u Novom Pazaru“ posvećena je Jevrejskom groblju kao najznačajnijem sačuvanom delu nepokretnog kulturnog nasleđa sefardske jevrejske zajednice u Novom Pazaru. Ona ukazuje na istorijsku, kulturnu i obrazovnu vrednost ovog prostora, ali i na potrebu njegovog trajnog očuvanja, stručnog istraživanja i predstavljanja javnosti.
Jevrejsko groblje predstavlja neposredno materijalno svedočanstvo o višestolećnom prisustvu sefardskih Jevreja u Novom Pazaru i njihovom doprinosu društvenom, kulturnom i privrednom razvoju grada. Njegova prostorna celina, nadgrobni spomenici, uklesana imena, simboli i natpisi čuvaju podatke o ljudima i porodicama, jeziku, verskim običajima i pogrebnoj tradiciji jedne zajednice koja je gotovo potpuno uništena u Holokaustu. U gradu u kojem je sačuvano veoma malo drugih materijalnih tragova njenog postojanja, Jevrejsko groblje ima posebno mesto u istorijskom i kulturnom nasleđu Novog Pazara.
Publikacija kroz istorijske podatke, arhivsku građu i savremene fotografije dokumentuje izgled, značaj i promene kroz koje je ovaj lokalitet prolazio. Posebna pažnja posvećena je stanju groblja pre obnove, inicijativi za njegovu zaštitu i obnovu, kao i aktivnostima kojima je ono ponovo postalo vidljivo u javnom i kulturnom prostoru grada. Na taj način publikacija doprinosi dokumentovanju nepokretnog nasleđa i podizanju svesti o potrebi njegovog redovnog održavanja, stručnog evidentiranja nadgrobnih spomenika, čitanja i prevođenja natpisa i, gde je potrebno, sprovođenja mera konzervatorske zaštite.
Očuvanje Jevrejskog groblja nije samo pitanje zaštite jednog lokaliteta, već je to odgovoran odnos prema slojevitom identitetu Novog Pazara i potvrda da kulturno nasleđe svih zajednica koje su oblikovale grad predstavlja zajedničku vrednost.
Publikacija istovremeno ukazuje na obrazovni potencijal nepokretnog kulturnog nasleđa. Organizovanjem Javnih časova istorije i uključivanjem mladih, Jevrejsko groblje postaje autentičan prostor učenja o lokalnoj istoriji, Holokaustu, antisemitizmu, diskriminaciji i posledicama mržnje i netolerancije. Susret sa istorijom na mestu na kojem su njeni tragovi i danas vidljivi doprinosi razvoju kulture sećanja, dijaloga i razumevanja različitosti kao trajne vrednosti lokalne zajednice.
Publikacija je nastala u okviru projekta „Kultura sećanja kroz edukaciju – nepokretno nasleđe sefardske jevrejske zajednice u Novom Pazaru“, čiju je realizaciju podržalo Ministarstvo kulture Republike Srbije.
Publikacija uskoro izlazi iz štampe.